Είναι αυτό που ζούμε μια Ανισόπεδη Ντίσκο;

Η μεταμοντέρνα εποχή στην οποία ζούμε, έχει φέρει αλλαγές στις μεγάλες αφηγήσεις των προηγούμενων χρόνων, στους «κανόνες» που παραδοσιακά διείπαν τις κοινωνίες επί σειρά ετών. Πλέον πολλοί άνθρωποι κοιτάζουν με σκεπτικισμό και τίθενται προς επεξεργασία οντότητες οι οποίες ήταν σταθερές τα προηγούμενα χρόνια, όπως είναι η θρησκεία, η πολιτική, οι ιδεολογίες, η ταυτότητα του ανθρώπου (σεξουαλική, φυλετική κ.ο.κ.).

Στις παραδοσιακές κοινωνίες οι συνθήκες ήταν άκαμπτες, -φαινομενικά- σταθερές, και αυστηρές για τους ανθρώπους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι άνθρωποι να έχουν μικρότερους βαθμούς ελευθερίας, να καταπιέζονται και να ταλαιπωρούνται περισσότερο συχνά από νευρωσικού τύπου συμπτώματα (ενοχή, θλίψη κλπ.).

Από τα άκαμπτα όρια και τις κοινωνίες που καταπίεζαν τους ανθρώπους, περάσαμε στις κοινωνίες όπου δεν υπάρχουν όρια, όπου όλα επιτρέπονται, δηλαδή στις σύγχρονες κοινωνίες όπου οι άνθρωποι έχουν κατακτήσει περισσότερες ελευθερίες. Μια σειρά παραγόντων όπως η πρόοδος της τεχνολογίας, η παγκοσμιοποίηση, το πέρασμα από το κοινοτικό τρόπο ζωής σε περισσότερο ατομοκεντρικά μοντέλα κ.α., έχουν βοηθήσει τους ανθρώπους αλλά παράλληλα έχουν δημιουργήσει περισσότερο αβέβαιες συνθήκες.

Τί γίνεται όμως όταν τα πάντα στην εποχή μας γίνονται σχετικά και οι παλιές σταθερές καταρρέουν; Τί γίνεται όταν στην εξίσωση προστίθενται πολυεπίπεδες κρίσεις (οικονομικές, υγειονομικές, πολιτικές κ.ο.κ.); Πώς διαμορφώνεται η ψυχοσύνθεση του ανθρώπου όταν τα πάντα γύρω είναι ρευστά; Τί συμβαίνει ψυχικά όταν πριν καλά καλά «μάθεις» κάτι, αυτό το κάτι έχει ήδη αλλάξει και έχει γίνει ξεπερασμένο; Από πού μπορεί να κρατηθεί κανείς όταν σκέφτεται το αβέβαιο μέλλον και το άγχος, ο πανικός και οι αϋπνίες χτυπούν την πόρτα; Μπορεί αυτή η ανισόπεδη ντίσκο να γίνει στέρεο έδαφος που θα χτίσει κανείς επάνω του; Πώς από τη ρευστότητά της εποχής θα παραχθεί κάτι στέρεο και συνεκτικό;

Σύμφωνα με την Συστημική Υπαρξιακή προσέγγιση, μια πιθανή απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα, βρίσκεται σε προσωπικό επίπεδο και αφορά ένα καλό συνδυασμό μεταξύ σταθερής δομής και ρευστότητας της προσωπικότητας. Η ρευστότητα σαν χαρακτηριολογικό στοιχείο μπορεί να είναι χρήσιμη στο να προσαρμοστούμε σε καταστάσεις που αλλάζουν γρήγορα, προχωράνε, γίνονται σχετικές και πολλές φορές χαοτικές, χωρίς να έχουμε κανέναν έλεγχο επάνω τους.

Όμως, χωρίς τη δομή του χαρακτήρα μας θα ήμασταν μετέωροι σε αυτή την εποχή. Εφόσον υπάρχουν στοιχεία του εαυτού μας που αξίζουν, τότε μπορούν και χρειάζεται να μένουν σταθερά στο χρόνο. Μια στέρεη δομή, μας δίνει τη δυνατότητα να έχουμε τις δικές μας προσωπικές σταθερές, τα δικά μας κριτήρια, αρχές, απόψεις κ.ο.κ, που μας επιτρέπουν να χτίζουμε το ποιοι θέλουμε να γινόμαστε χωρίς να μας γκρεμίζει «η ανισόπεδη ντίσκο» της εποχής.

Εξάλλου κάτι ξέρει ο καλλιτέχνης όταν στο σήμερα λέει:

Τον εαυτό μου χάνω…

Τον εαυτό μου βρίσκω σε αυτή…

Ηλίας Καραβασίλης

Ψυχολόγος, MSc, Συστημικός Υπαρξιακός Ψυχοθεραπευτής